30.1.11

ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ

Γιορτάζουμε και τιμούμε σήμερα ως χριστιανοί και ως έλληνες τρεις αθάνατες μορφές των ελληνικών και των χριστιανικών γραμμάτων. Γιορτάζουμε τη μνήμη των τριών ιεραρχών. Με αφορμή τη σημερινή τους εορτή, μας δίνεται η ευκαιρία να στρέψουμε με δέος και ευλάβεια τη σκέψη μας προς τους τρεις εκείνους μεγάλους φωστήρες, το Βασίλειο το μέγα, το Γρηγόριο το Ναζιανζηνό και τον Ιωάννη το Χρυσόστομο.
Η εορτή τους, εκτός από το θρησκευτικό της χαρακτήρα, είναι παράλληλα και εορτή των ελληνικών γραμμάτων. Παρόλο που ο καθένας τους έχει τη δική του εορτή μέσα στο χρόνο, από το 12ο αιώνα καθιερώθηκε να γιορτάζονται και οι τρεις μαζί γιατί μαζί αγωνίστηκαν για τη διάδοση και διάσωση της χριστιανικής πίστης. Το 1842 η Σύγκλητος του Εθνικού και Καποδιστριακού πανεπιστημίου καθιέρωσε την ημέρα της γιορτής τους ως ημέρα τιμής των ελληνικών γραμμάτων και της ελληνικής παιδείας.
Οι τρεις ιεράρχες είναι οι άγιοι των μαθητών και των δασκάλων, αφού και μαθητές και δάσκαλοι καλοί ήταν. Ξεκίνησαν από τα παιδικά τους χρόνια με ορμή και λαχτάρα για τις κορφές της γνώσης και τις κατέκτησαν. Και ύστερα κατέβηκαν από αυτές για να βρουν το συνάνθρωπο και να τον διακονήσουν.
Ο Μέγας Βασίλειος σπουδάζει φιλολογία, φιλοσοφία, νομική, ρητορική, γεωμετρία, αριθμητική, αστρονομία μουσική, ιατρική, στο εύρος και στο βάθος που είχαν οι επιστήμες αυτές τον 4ο αιώνα μ.Χ και με τόση επιμέλεια σαν να είχε ασχοληθεί με μία μόνο από αυτές. Ανάλογες και το ίδιο επιτυχείς και οι σπουδές του φίλου και συμφοιτητή του στις σχολές της Αθήνας, Γρηγορίου. Όταν τις ολοκλήρωσαν, ετοιμάζονταν με το Βασίλειο να επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Οι συμφοιτητές τους τότε τους παρακαλούσαν θερμά να μείνουν κοντά τους. Στις παρακλήσεις τους υπέκυψε ο Γρηγόριος κι έμεινε έναν ακόμη χρόνο στην Αθήνα ως καθηγητής των συμφοιτητών του.
Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος μαθητεύει και αριστεύει στη ρητορική κοντά στο φημισμένο ειδωλολάτρη ρητοροδιδάσκαλο Λιβάνιο, ο οποίος όταν ρωτήθηκε σε ποιον θα εμπιστευόταν τη διαδοχή στην περίφημη σχολή του, απάντησε: στον Ιωάννη αν δεν τον είχαν πάρει λάφυρο οι Χριστιανοί.
Αποφάσισαν και οι τρεις μεγάλοι μαθητές να κοπιάσουν πολύ, να μάθουν πολλά , αλλά να κρατήσουν λίγα, τα καλύτερα. Όπως η μέλισσα από τα άνθη συλλέγει ότι της χρειάζεται για να φτιάξει το μέλι της , έτσι κι εκείνοι από τη σοφία του κόσμου συνέλεξαν ότι τους χρειαζόταν, για να μελετήσουν και να μεταδώσουν στο κόσμο τη σοφία του θεού. Αυτός ήταν ο στόχος της ζωής τους.
Οι τρεις ιεράρχες είναι οι άγιοι των ελλήνων. Από αυτούς παραλάβαμε τον πολύτιμο θησαυρό μας, την ελληνορθόδοξη παράδοση μας. Στις δικές τους φωτεινές διάνοιες , στις δικές τους αγιασμένες ψυχές συναντήθηκαν τα ελληνικά γράμματα με τα χριστιανικά διδάγματα και συνέθεσαν τον ελληνορθόδοξο πολιτισμό.
Πολλοί από τους χριστιανούς του 4ου μ.Χ. αιώνα θεωρούσαν ακατάλληλα τα συγγράμματα των αρχαίων σοφών για την αγωγή των νέων. Ο μέγας Βασίλειος όμως υποστήριξε την ωφέλεια τους, όταν βέβαια ο νέος σπουδαστής γνωρίζει να διαλέγει τις αρετές από τις κακίες και από τα σκοτεινά παραδείγματα τα φωτεινά, όπως σε μια τριανταφυλλιά κόβουμε τα τριαντάφυλλα παραμερίζοντας τα αγκάθια.
Όταν ο Ιουλιανός ο παραβάτης, θεωρώντας απαίδευτους τους χριστιανούς, απαγόρευσε να διδάσκονται και να διδάσκουν αρχαίους έλληνες συγγραφείς, ο άγιος Γρηγόριος ο θεολόγος έγραψε κάποια από τα εμπνευσμένα ποιήματα του στην αρχαία ελληνική γλώσσα.
Σε εποχή που η αντίθεση μεταξύ ειδωλολατρικού και χριστιανικού κόσμου έπαιρνε διαστάσεις έριξαν γέφυρες, για να περάσει εύκολα και ομαλά η χριστιανική διδασκαλία στις ψυχές των ελλήνων.
Καθένας όμως από τους τρεις Ιεράρχες, έχει να προσφέρει και ένα ιδιαίτερο και αξιοσημείωτο πνευματικό έργο.
Ο Μέγας Βασίλειος πολυγραφότατος όπως ήταν, άφησε πίσω του ένα τεράστιο έργο που έχει μεταφραστεί σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες. Ενδιαφέρον σημειώνουν οι παιδαγωγικές του αντιλήψεις οι οποίες είναι εύστοχες και επίκαιρες. Το μάθημα που γίνεται βίαια τονίζει, δεν παραμένει στη ζωή του παιδιού, σε αντίθεση με αυτό που γίνεται με ευχάριστο τρόπο. Αποδείχτηκε ακόμα κι ένας μεγάλος φιλάνθρωπος με το περίφημο ίδρυμα του Βασιλειάδα και τη βασική του αρχή ότι πρέπει να ενδιαφερόμαστε περισσότερο για τους συνανθρώπους μας παρά για τις δικές μας ανάγκες. Πες μου, έλεγε, τι λόγο θα δώσεις στο θεό, εσύ που ντύνεις τους τοίχους και όχι τους ανθρώπους? Εσύ που στολίζεις ένα ζώο και αδιαφορείς για τα κουρέλια που φοράει ο συνάνθρωπος σου? Εσύ, που σου σαπίζουν τα φαγητά και δεν δίνεις σε αυτούς που πεινάνε?
Δίπλα στο Βασίλειο ανδρώθηκε και ο Γρηγόριος, ο οποίος αναγνωρίστηκε ως μεγάλος ρήτορας. Για τη μεγάλη του θεολογική μόρφωση, τη ρητορική του ικανότητα και συγγραφική του βαθύτητα ονομάστηκε θεολόγος. Θεωρεί την παιδεία ως το πρώτο αγαθό του ανθρώπου. Υποστηρίζει ότι πρωταρχικός σκοπός του σχολείου πρέπει να είναι η διάπλαση μιας χριστιανικής προσωπικότητας στο παιδί, ύστερα να διδαχθεί η αγάπη και έπειτα να ακολουθήσει η μόρφωση του παιδιού.
Τέλος, ο Ιωάννης αναδείχτηκε ένας έξοχος ρήτορας και ο μεγαλύτερος εκκλησιαστικός συγγραφέας της ορθοδοξίας. Για τα υπέροχα λόγια που χρησιμοποιούσε στις ομιλίες του τον ονομάσαμε Χρυσόστομο. Όταν μιλούσε, συνάρπαζε τα πλήθη με τα θεία λόγια του. Όταν έγινε πατριάρχης, αγωνίστηκε με πάθος για να αναπτυχθεί παντού η φιλανθρωπική ιδέα. Παιδαγωγικό του έργο είναι το Περί κενοδοξίας και ανατροφής των παιδιών, όπου διαβάζουμε και τα ακόλουθα: χρειάζεται μεγάλη προσοχή, επιμονή και υπομονή στην αγωγή των παιδιών. Όπως οι ζωγράφοι περνούν καθημερινά μπροστά από τον πίνακα τους και τον επεξεργάζονται για να γίνει η εικόνα όπως πρέπει. Όπως οι γλύπτες κάνουν πάλι το ίδιο και αφαιρούν από το άγαλμα ότι είναι περιττό ή προσθέτουν ότι λείπει ακριβώς το ίδιο πρέπει να κάνετε κι εσείς οι γονείς, ως να είστε γλύπτες και κατασκευάζετε αγάλματα. Σε αυτό να έχετε το νου σας όταν φιλοτεχνείτε τα θαυμάσια αγάλματα του θεού, τα παιδιά σας.
Χωρίς αμφιβολία η εποχή μας έχει πολλά κοινά, με αυτή των Τριών Ιεραρχών. Πόλεμοι, βίαιες συγκρούσεις, κοινωνικά αδιέξοδα, άλυτα οικονομικά προβλήματα, εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, κοινωνικές διακρίσεις, θρησκευτικές διαμάχες, εξεγέρσεις κλπ. Το μήνυμα των Τριών Πατέρων της Εκκλησίας μας πάντα επίκαιρο και επαναστατικό, έρχεται να μας θυμίσει τη χριστιανική αυθεντικότητα, να προτείνει λύσεις και να δώσει κατευθύνσεις, που γεμίζουν ελπίδα και απελευθερώνουν.
Οι τρεις Ιεράρχες είναι οι άγιοι όλων των ανθρώπων. Αγάπησαν βαθιά και χωρίς διάκριση τον άνθρωπο: τον άρρωστο, το φτωχό, τον πονεμένο, τον πεινασμένο και τον διακόνησαν φροντίζοντας την ψυχή και το σώμα του, με θυσία όχι μόνο της πατρικής τους περιουσίας αλλά και της ίδιας τους της ζωής.
Αν θέλουμε να τιμήσουμε τους Τρεις Ιεράρχες δε χρειάζεται να το κάνουμε μέσα από τυπικές γιορτές. Απαιτείται μελέτη του έργου τους, της προσφοράς τους, αλλά κυρίως η μίμηση της στάσης ζωής τους.

28.1.11

Η ΑΓΑΠΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ


 Ἐγὼ εἶμαι πατέρας, ἐγὼ ἀδελφός, ἐγὼ νυμφίος, ἐγὼ οἰκία, ἐγὼ τροφή, ἐγὼ ἔνδυμα, ἐγὼ ρίζα, ἐγὼ θεμέλιον, κάθε τι τὸ ὁποῖον θέλεις ἐγώ· νὰ μὴν ἔχεις ἀνάγκην ἀπὸ τίποτε. Ἐγὼ καὶ θὰ σὲ ὑπηρετήσω· διότι ᾖλθα νὰ ὑπηρετήσω, ὄχι νὰ ὑπηρετηθῶ. Ἐγὼ εἶμαι καὶ φίλος, καὶ μέλος τοῦ σώματος καὶ κεφαλὴ καὶ ἀδελφός, καὶ ἀδελφὴ καὶ μητέρα, ὅλα ἐγώ· ἀρκεῖ νὰ διάκεισαι φιλικὰ πρὸς ἐμέ. Ἐγὼ ἔγινα πτωχὸς διὰ σέ· ἔγινα καὶ ἐπαίτης διὰ σέ· ἀνέβηκα ἐπάνω εἰς τὸν Σταυρὸν διὰ σέ· ἐτάφην διὰ σέ· εἰς τὸν οὐρανὸν ἄνω διὰ σὲ παρακαλῶ τὸν Πατέρα· κάτω εἰς τὴν γῆν ἐστάλην ἀπὸ τὸν Πατέρα ὡς μεσολαβητὴς διὰ σέ. Ὅλα δι᾿ ἐμὲ εἶσαι σύ· καὶ ἀδελφὸς καὶ συγκληρονόμος καὶ φίλος καὶ μέλος τοῦ σώματος. Τί περισσότερον θέλεις;
 Ἱεροῦ Χρυσοστόμου (ΕΠΕ τόμ. 12)

25.1.11

ΤΙ ΔΕΝ ΜΑΣ ΕΦΕΡΕ


Ὁ καινούργιος χρόνος ἦλθε. Ὅλοι μας τόν περιμέναμε μέ λαχτάρα. Ὅλοι μας προσδοκούσαμε νά εἶναι καλύτερος ἀπό αὐτόν πού ἔφυγε καί ὅλοι μας ζού­σα­με μέ τήν ἐλπίδα ὅτι ἐρχόμενος θά μᾶς φέρη ὅ,τι ἀρνήθηκε ὁ προη­γού­με­νος. Νά μᾶς δώση ἐλπίδα ζητούσαμε, ὅμως ἀπογοήτευσι μᾶς ἔφερε. Τήν εἰρήνη πο­θούσαμε, ἀλλά πολέμους καί κοινωνικές καταστάσεις εἰ­σ­πρά­ξαμε. Ἐλευθερία ἀναμέναμε καί δυστυχία καί στέρησι ἀντιμετωπίσαμε.
Ἐμεῖς, παρά ταῦτα, ἐλπίζουμε καί προσδοκοῦμε καλύτερες ἡμέρες. Ἐλπί­ζου­με ὁ οὐρανός νά ἀπαλλαγῆ ἀπό τά σύννεφα καί ἡ θάλασσα νά γαλη­νεύση. Ἡ κοινωνία μας καί ἡ Πατρίδα μας νά ἀπαλλαγῆ ἀπό τά παντός εἴδους ἐγκλή­ματα, ἀποτρόπαια καί εἰδεχθῆ, καί τό ἀστυνομικό δελτίο νά εἶναι λευκό ἀπό δολοφονίες, ληστεῖες, κλοπές, πυρπολήσεις, δηώσεις ξένων περι­ου­σιῶν, κα­τα­στροφές τῶν πανεπιστημιακῶν ὀργάνων καί νά βρῆ, ἐπί τέλους, τήν εἰρήνη καί τήν γαλήνη της.
Λαέ τοῦ Θεοῦ, ἔχε θάρρος. Θά ἔλθουν, ναί, καλύτερες ἡμέρες. Τό ἔλεος τοῦ Θε­οῦ καί ἡ Θεία Πρόνοια θά μᾶς χαρίση τό ποθούμενο. Ὁ Θεός καί ἁμαρτά­νοντες καί ἀσεβοῦντες μᾶς ἀγαπᾶ καί δέν θά ἐνεργοποιήση τήν δικαιοσύνη Του νά μᾶς καταστρέψη, ὅπως τά Σόδομα καί τά Γόμορρα.

Από το περιοδικό «Λυδία»
 

23.1.11

ΚΥΡΙΑΚΗ 23 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ


...Στο σημερινό Ευαγγέλιο ο Κύριος συναντά τον τυφλό της Ιεριχούς και τον θεραπεύει. Του χαρίζει το φως του σώματος αλλά και της ψυχής. «Ιησού Υιέ Δαβίδ, ελέησόν με» φωνάζει στον Χριστό... «Η πίστη σου σέσωκέ σε» του λέει ο Κύριος...
Για να φωνάζουμε, όπως ο τυφλός στον Χριστό να μας ελεήσει, αναγκαία προϋπόθεση είναι η αίσθηση της προσωπικής μας τύφλωσης, για να ακολουθήσει ο πόθος της ανάβλεψης... Συγχρόνως όμως να ζητούμε το Φως του Θείου ελέους με την ευχή «Κύριε, Ιησού Χριστέ, ελέησόν με»...

 «Διήρχετο δια των σπορίμων» του Παύλου Μουκταρούδη.

20.1.11

ΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΡΟ ΦΙΔΙ


Οι αρχαίοι, θέλοντας να δείξουν με ζωηρό τρόπο πόσο φοβερό πάθος είναι ο φθόνος, λάξευσαν πάνω σε μια μαρμάρινη πέτρα έναν άνδρα που στο χέρι του κρατούσε ένα τρομερό φίδι. Το φίδι είχε μπήξει το φαρμακερό του κεφάλι στο στήθος του και έτρωγε τα σωθικά του. Ρουφούσε το αίμα του και το θύμα ένοιωθε φρικτούς πόνους. Δεν είχε όμως την δύναμη να πετάξει από το χέρι του το φίδι και να απαλλαγεί. Το κρατούσε σφικτά, με το χέρι του, αλλά δεν μπορούσε να το αποχωριστεί, γιατί το φιδίσιο σώμα και το ανθρώπινο σώμα είχαν γίνει μια μάζα.
Τί τραγικός άνθρωπος ο φθονερός! Νοιώθει από μέσα του να του κατατρώγει τα σωθικά το φαρμακερό φίδι του φθόνου, αλλά δεν έχει την δύναμη να το πνίξει και να το αποχωριστεί. Και είναι αλήθεια, πως όλοι μας δεχόμαστε τα δαγκάματα του φθόνου και όλοι μας γινόμαστε θύματα των φθονερών μας ενεργειών πολλές φορές. Αλλ’ όμως δεν έχουμε την δύναμη και το θάρρος να το ομολογήσουμε. Μόνον με την χάρη του Θεού μπορεί ο φθονερός να παλαίψει με το φίδι και να το νικήσει.

Από το βιβλίο «Όταν θέλεις να ξεκουράζεσαι»
Συγγραφέας: π. Θεόφιλος Ζησόπουλος – Εκδόσεις: ΛΥΔΙΑ

19.1.11

ΜΙΚΡΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ ΧΡΗΣΕΩΣ


᾿Αγάπη: ἡ ὑψηλότερη ἀρετή στόν Χριστιανισμό. Σήμερα εἶδος ὑπό ἐξαφάνιση. Αληθινή ἀγάπη συναντᾶς ἐνίοτε σέ ὁρισμένους ἀσκητές τοῦ ῾Αγίου ῎Ορους, ἀλλά καί σέ μερικούς ἐν τῷ κόσμῳ διαβιοῦντες κληρικούς καί λαϊκούς. Οἱ ὑπόλοιποι ἁπλῶς φιλολογοῦμε περί ἀγάπης. Συνήθως, ὅταν ὁμιλοῦμε περί ἀγά­πης, ἐννοοῦμε μιά φιλική διάθεση μέχρι ἐκεῖ πού δέν θίγονται τά συμφέ­ροντά μας. ῞Οσο γιά τήν θυσιαστική ἀγάπη μόνο στά πατερικά κείμενα θά τήν συναντήσετε καί σέ ὁρισμένους σύγχρονους χριστιανούς, πού ξεπέ­ρασαν τόν ἀτομισμό καί τήν ἰδιοτέλεια.
Βαριέμαι: συνηθισμένη στό λεξιλόγιο τῶν νέων. Παλιά οἱ νέοι ἀγωνίζονταν γιά κάτι. Σήμερα πίνουν τό φραπεδάκι τους στίς καφετέριες τῆς ῾Αγίου ᾿Ιωάννου, μερικές φορές καί καθημερινά. ῞Οσο γιά τό χαρτζιλίκι, ὁ μπαμπάς ἔχει γιά μένα... Ἐτυμολογικά ἡ λέξη προέρχεται ἀπό τό ἀρχαῖο βαροῦμαι (=«δυσανασχετῶ, πιέζομαι»). Μήπως αὐτή ἡ δυσανασχέτηση καί πίεση τῶν νέων ὀφείλεται σέ κάτι πιό βαθύ; Μήπως πρέπει νά ψάξουμε λίγο τήν ψυχούλα τους καί νά μή μείνουμε μόνο στό ἐξωτερικό φαινόμενο;
Γιατί; ῞Ενας σύνδεσμος πού τόν χρησιμοποιοῦμε ἀρκετά συχνά. Εἰσάγει βασανιστικές ἐρωτηματικές προτάσεις. Τά περισσότερα «γιατί» μένουν ἀνα­πάντητα, ἐπειδή μᾶς βολεύει νά τά θάβουμε κάπου βαθιά μέσα μας. ῎Ελα, ὅμως, πού μερικές φορές ἀναδύονται βασανιστικά. Τότε εἶναι πού πρέπει νά εἴμαστε τίμιοι μέ τόν ἑαυτό μας. Κάποιου εἴδους ἐνδοσκόπηση ἴσως μᾶς βοη­θήσει νά ξετυλίξουμε τό κουβάρι τοῦ ἐσωτερικοῦ μας μπερδέματος.
Δάσος: ἀγαπημένη λέξη τῶν οἰκολόγων καί τῶν κάθε εἴδους φλυαρούντων καί κοπτομένων γιά τό περιβάλλον. Συγγενής ἔννοια: πράσινη ἀνάπτυξη, πολύ σίκ σύγχρονη ἔκφραση, πού φορέθηκε ἀρκετά τελευταῖα. Συχνή φράση: βλέ­πω τό δένδρο καί χάνω τό δάσος. Πολλές φορές ἀπο λυτοποιοῦμε ἰδεολογίες καί ἐξιδανικεύουμε ἀνθρώπους. ῾Εστιάζουμε στό μερικό, τό ἐφή­μερο καί χά­νουμε τήν πανοραμική θέα, τή σφαιρική θεώρηση τῶν πραγμάτων. Τά χρόνια ὅμως κυλοῦν γρήγορα, ἀλλά τό καταλαβαίνουμε κάπως ἀργά. Πρίν εἶναι πολύ ἀργά ἄς μιλήσουμε μέ λόγια ἁπλά στόν ἑαυτό μας, γιατί ἡ ψυχή μας αὔριο κάνει πανιά, ὅπως μᾶς λέει καί ὁ ποιητής.
᾿Εκλογές (βουλευτικές, νομαρχιακές, δημοτικές): Μιά πληγωμένη ἱστορία. Λαός ὁ εὐκολόπιστος καί πάντα προδομένος, θά μᾶς πεῖ ὁ ποιητής. ᾿Αλισβερίσι, συμφωνίες κάτω ἀπό τό τραπέζι, πισώπλατα μαχαιρώματα, φιλίες μέ ἡμερομηνία λήξεως, μαγειρέματα, ἀνταλλάγματα, ὅλα αὐτά καί ἄλλα πολλά συνθέτουν τό μενού ἑνός κακομαγειρεμένου φαγητοῦ. Συγγνώμη, ἀλλά βαρυστομάχησα... Δέν θά πάρω!
Ζηλοφθονία: Φοβερό πάθος πού δηλητηριάζει ἀνεπανόρθωτα τίς ἀνθρώ­πινες σχέσεις. ῾Ο ζηλόφθονος καίγεται κυριολεκτικά μέσα του γι᾿ αὐτό πού ἔχει ὁ ἄλλος καί προσπαθεῖ μέ κάθε τρόπο νά τόν βλάψει. ᾿Εδῶ ἰσχύει τό ρηθέν ὑπό τοῦ Κυρίου: Μάχαιραν ἔδωσες καί μάχαιραν θά λάβεις.
Ηγέτης: Προϊόν μέ ἡμερομηνία λήξεως: οὐκ ἀεί ἄρχει, ἔλεγε κάποιος σοφός. ῾Η ἐξουσία εἶναι γλυκιά, ἀλλά φθείρει συνειδήσεις, ἀνθρώπους. Σκο­τώνει ἀνθρώπινες σχέσεις. ῾Ο ἡγέτης πρέπει νά εἶναι ὡς ὁ διακονῶν, ὑπη­ρέτης τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ. ῾Ο ἀληθινός ἡγέτης πρέπει νά ἔχει πρῶτα τόν φόβο τοῦ Θεοῦ καί ἔπειτα τῶν ἀνθρώπων. ῎Αν καβαλήσει τό καλάμι, τότε...
Θάνατος: Κάτι πού πρέπει νά ἔχουμε διαρκῶς στόν νοῦ μας, γιά νά μή ξεθαρρεύουμε. Συνήθως ἔχουμε τήν ψευδαίσθηση ὅτι ἀφορᾶ μόνο τούς ἄλ­λους, ἀλλά σάν λουλούδι κάποιο χέρι θά μᾶς κόψει μιά αὐγή, ὅπως λέει καί ἡ λαϊκή ποιήτρια. Εἶναι τό μόνο βέβαιο. Τό μόνο ἐφόδιο πού χρειάζεται γι᾿ αὐτό τό μακρινό ταξίδι εἶναι ἡ καθαρή συνείδηση, ὄχι αὔριο καί μεθαύριο, ἀλλά ΤΩΡΑ ἤ ἄν θέλετε: ἐδῶ καί τώρα!
᾿Ιδανικά: Κάτι πού ξεχωρίζει τόν ἄνθρωπο ἀπό τό ζῶο. Δέν ὑπάρχει χει­ρό­τερο πρᾶγμα γιά ἕναν ἄνθρωπο νά ξεπουλάει τά ἰδανικά του γιά τό χρῆ­μα ἤ τή δόξα. Λίγους ἀνθρώπους κράτησα βαθιά γιά πάντα στήν καρδιά μου: αὐτούς πού πίστευαν σέ ἰδανικά καί ἀξίες κι αὐτούς πού δέν πουλοῦσαν τούς φίλους τους ἀντί πινακίου φακῆς.
Κάθαρση: Εὔηχη λέξη, ἀλλά τίς πιό πολλές φορές τήν χρησιμοποιοῦμε γιά τούς ἄλλους. Θέλει δύναμη ψυχῆς νά στρέψεις τά πεπυρωμένα βέλη κατά τοῦ ἑαυτοῦ σου. Ἄν δέν μπεῖ βαθιά τό νυστέρι στό σεσηπός μέλος, δέν ὑπάρχει γιατρειά. ῾Ο ἔσω τῆς καρδίας ἄνθρωπος εἶναι τό ζητούμενο.
Λάκκος (συνώνυμο: λακούβα): ᾿Επικίνδυνο ἄνοιγμα στό ἔδαφος. ῾Ο Δανιήλ στήν Π. Δ. κατόπιν συνομωσίας ρίχτηκε στόν λάκκο τῶν λεόντων. Σώθηκε μέ θεϊκή παρέμβαση. Μεταφορικά: Οἱ ἄνθρωποι σκάβουν στούς ἄλλους ἄλλου εἴδους λάκκους. ῞Ομως οἱ πνευματικοί νόμοι εἶναι ἀμείλικτοι: ὅποιος σκάβει τόν λάκκο τ᾿ ἀλλουνοῦ πέφτει ὁ ἴδιος μέσα (παροιμ.). Δηλ. ὅποιος προσπαθεῖ νά βλά­ψει κάποιον ὑφίσταται στό τέλος ὁ ἴδιος τίς συνέπειες τῶν πράξεών του. ᾿Ηθικό δίδαγμα: Προσοχή στίς παγίδες, πού στήνουμε στούς ἄλλους. ᾿Εκδικοῦνται!
Μετάνοια: Λέξη κλειδί γιά διέξοδο ἀπό πολλές ψυχοφθόρες καταστάσεις. ῾Η συνειδητοποίηση τῶν ἐσωτερικῶν ἑλκῶν μας εἶναι τό πρῶτο βῆμα γιά τήν πνευματική μας ἀναγέννηση. Τό κήρυγμα τοῦ Κυρίου συνοψίζεται στίς λέξεις: Μετανοεῖτε, ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.
Δ.Ν.Τ. (Διεθνές Νομισματικό Ταμεῖο): Ξαφνικά τό καινούργιο ἀφεντικό μας. Μπῆκε γιά τά καλά στή ζωή μας. ῾Υπαγορεύει τά πάντα! ῞Εως πότε; ῎Αγνωστο. Ψυχραιμία, παιδιά, θά περάσει κι αὐτό...
Ξερόλας: Αὐτός πού ἔχει ἄποψη γιά ὅλους καί γιά ὅλα. ῞Ενας τέτοιος ἄνθρωπος δύσκολα θά φτάσει στήν ἀληθινή αὐτογνωσία κατά τό σωκρατικόν: ἕν οἶδα ὅτι οὐδέν οἶδα. ῾Ο ἅγιος ᾿Ιωάννης ὁ Χρυσόστομος μᾶς διδάσκει: Γιατί κι ἄν ἀκόμη εἶσαι ἀπέραντα σοφός καί ἀντιλαμβάνεσαι ἀμέσως τά πρέποντα, ἀλ­λά δέν παύεις νά εἶσαι ἄνθρωπος καί ἔχεις ἑπομένως ἀνάγκη συμβούλου. Μό­νον ὁ Θεός δέν ἔχει καμμιά ἀνάγκη καί μόνον Αὐτός δέν χρειάζεται σύμβουλο.
Οραμα: ᾿Αλίμονο στούς ἀνθρώ πους πού ζοῦν χωρίς τήν προσδοκία ἑνός καλύτερου αὔριο. Οἱ ἄνθρωποι –εἶχε πεῖ κάποιος– δέν πεθαίνουν μέ τόν βιο­λο­γικό τους θάνατο, πεθαίνουν ὅταν πεθάνουν τά ὁράματά τους. Τί ὁρά­ματα καί τί προοπτική ζωῆς θά δώσουμε στούς νέους μας σήμερα, ὅταν μέσα μας βιώ­νουμε τόν θάνατο καί τήν ἀπελπισία;
Προσπερνῶ (μτφ.): ἀποφεύγω νά ἐπιμείνω σέ κάτι. Πολλές φορές πρέπει στή ζωή μας νά προσπερνοῦμε καταστάσεις ἤ ἀνθρώπους πού μᾶς πλήγω­σαν ἤ μᾶς ἔβλαψαν. ῾Η ἀνωτερότητα καί ἡ σιωπή μας γίνονται κάρβουνα ἀναμ­­μένα, γιά τούς ἀπρόσμενους ἐχθρούς μας. ῾Η καλοσύνη μας ἴσως τούς βοη­θήσει νά ἔρθουν σέ συναίσθηση καί νά ποῦν, ἔστω, ἕνα συγγνώμη.
Ρόλος: ὅλοι οἱ ἄνθρωποι καλοῦνται στή ζωή τους νά παίξουν κάποιο ρόλο, σπου­δαῖο ἤ μικρό, δέν ἔχει σημασία. Τό πιό ἀηδιαστικό ὅμως εἶναι νά παίζεις σέ δύο ταμπλώ. Γίνεται; ῎Ε, στόν κόσμο τῆς ὑποκρισίας καί τοῦ εὐτελισμοῦ τῶν ἀξιῶν, πού ζοῦμε, γίνεται καί παραγίνεται. Συμβουλή: μακριά ἀπό τέτοιους ντουμπλφάς τύπους!
Συκοφαντία: Φοβερό ἁμάρτημα πού πολλές φορές τό παίρνουμε ἀψήφιστα. ῾Ο προφήτης Δαυίδ προσεύχεται: Λύτρωσέ με ἀπό συκοφαντίας ἀνθρώπων καί φυλάξω τάς ἐντολάς σου. ᾿Ακόμα καί τήν ψυχή τοῦ Μεγάλου Βασιλείου ἄγ­γιξε ὁ πόνος, πού προξενεῖ ἡ συκοφαντία καί ἡ λύπη, πού προξενεῖ ἡ συκο­φαντία ἄγγιξε τήν καθαρή ψυχή του. ῎Ελεγε, λοιπόν, σέ κάποιο φίλο του: «Πρέ­πει ὅλα νά τά σκεπάζουμε, ὅλα νά τά ὑπομένουμε καί νά ἀφήνουμε τήν δικαίωση τοῦ ἑαυτοῦ μας στόν Κύριο, ὁ ὁποῖος δέν θά μᾶς παραβλέψει, διότι «῾Ο συκοφαντῶν πένητα παροξύνει τὸν ποιήσαντα αὐτόν» (Παρ. ιδ΄, 31).
Τσιπάκι (νέων ταυτοτήτων): Ποιός θά μᾶς γλιτώσει ἀπό τήν ἠλεκτρονική παρακολούθηση τοῦ μεγάλου ἀδερφοῦ; Πολλοί συμπολίτες μας λένε ὄχι στήν ἠλεκτρονική σκλαβιά, γιατί γιά σκλαβιά πρόκειται. ᾿Εσεῖς; Εὐχαριστῶ, δέν θά πάρω!
Υδωρ: λόγια λέξη, εὔηχη, ποιητική. Τί γίνεται ὅμως ὅταν δίνουμε γῆ καί ὕδωρ, ὅταν τά ξεπου λᾶμε ὅλα, συνειδήσεις, ἀξιοπρέπεια, ἦθος, καλοσύνη, φιλία; ῾Ο Θεός νά μᾶς φυλάει ἀπό ἕνα τέτοιο ξεπεσμό.
Φιλαλήθης: ῾Ο ἄνθρωπος πού ἐκτιμῶ ἰδιαίτερα. ῾Η ἀνθρώπινη ὑποκρισία μοῦ προκαλεῖ ἴλιγγο. Οἱ ἀνθρώπινες σχέσεις, πού θεμελιώνονται πάνω στό ψέμα καταρρέουν σύντομα σάν χάρτινος πύργος.
Χριστός ᾿Ιησοῦς (Χριστούγεννα): Τό θεανθρώπινο πρόσωπο τοῦ Κυρίου καί ἡ θεϊκή Διδασκαλία του συγκινεῖ βαθύτατα ἑκατομμύρια ἀνθρώπων. Καλεῖ τόν κάθε ἄνθρωπο κοντά του μέ πολλή ἀγάπη. Δέν μᾶς κρίνει, δέν μᾶς ἐκδι­κεῖται, ἀλλά μᾶς περιμένει ὡς στοργικός Πατέρας. Θά ἀνταποκριθοῦμε, τουλά­χιστον αὐτά τά Χριστούγεννα;
Ψυχή: ῞Ο,τι πολυτιμότερο στόν ἄνθρωπο. Κι ὅμως πόσο παραμελοῦμε τήν ψυχούλα μας! Τήν λερώνουμε καθημερινά μέ τίς πράξεις μας, τήν τύρβη τῆς καθημερινότητας, τήν πνευματική ἀπραξία μας. ῾Η ψυχή ποθεῖ τήν κάθαρση ἀπό τίς ἁμαρτίες καί τά πάθη, πού τήν ταλαιπωροῦν, μέσω τῆς ᾿Εξομολόγησης σέ Πνευματικό Πατέρα. Θά τό κάνουμε, τουλάχιστον φέτος;
Ωρολόγιο: Χρησιμότατο. Μᾶς δείχνει τή διάρκεια, ἀλλά καί τό πέρασμα τοῦ χρό­νου. Κάθε παραμονή πρωτοχρονιᾶς σκέφτομαι: Πόσο γρήγορα κυλᾶ ὁ χρό­νος; Καί φέτος τό ἴδιο μᾶλλον θά κάνω. Φτάνει ὅμως μιά ἁπλή διαπίστωση; Χρόνου φείδου, ἔλεγαν οἱ ἀρ χαῖοι, δηλαδή λυπήσου τόν χρόνο σου καί μή τόν σπαταλᾶς ἄσκοπα. Καί ὁ ᾿Απόστολος Παῦλος παρότρυνε: ᾿Εξαγοραζόμενοι τόν καιρόν. Καλή χρονιά!
Τοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου π. Σταύρου Τρικαλιώτη
Ἐφημερ. ῾Ι. Ν.῾Αγ. Παρασκευῆς  Ἀττικῆς
ἀπό τήν ἐφημερίδα «Ὀρθόδοξος Τῦπος»

17.1.11

ΧΟΛΜΠΡΟΥΚ: «ΣΤΑΜΑΤΗΣΤΕ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ».


Τά τελευταῖα λόγια τοῦ ἀμερικανοῦ διπλωμάτη τοῦ Χόλμπρουκ, ἦταν: «Σταματῆστε τόν πόλεμο στό Ἀφγανιστάν». Ἡ φωνή αὐτή ἦταν τό κύκνειο ἆσμα του καί ἡ ἐνδόμυχος ἐπιθυμία του νά σταματήση ὁ βρώμικος πόλεμος στό Ἀφγανιστάν, γιά νά εἰρηνεύση ὁ κόσμος. Καί βεβαίως, ἐκφράζει τήν ἐπιθυμία ὅλων τῶν ἀνθρώπων. Ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ποθοῦν τήν εἰρήνη, γιά νά παύσουν οἱ αἱματοχυσίες, οἱ καταστροφές καί τά εἰδεχθῆ καί ἀποτρόπαια ἐγκλήματα.
Κουράσθηκαν οἱ λαοί νά ἀντιμετωπίζουν θανάτους, ἐρείπια, νά θυσιάζωνται κορμιά γιά τό συμφέρον κάποιων, γιά τόν πλουτισμό τῶν ὀλίγων. Ἀρκετά πτώματα ἐνταφιάσθηκαν.
Λιγόστεψε τό χῶμα τῆς γῆς νά σκεπάζη ἀνθρώπινα κορμιά, πλημμύρισε ὁ πλανήτης μας ἀπό τούς ποταμούς αἱμάτων τῶν ἀδίκως σφαγιασθέντων ἀνθρώπων.
Γι’ αὐτό ἐπαναλαμβάνουμε καί ἐμεῖς τά λόγια τοῦ Χόλμπρουκ: «Σταματῆστε τούς πολέμους».

Από το περιοδικό «Λυδία», Δεκ. 2010

15.1.11

ΔΥΟ ΜΕΓΑΛΟΙ ΑΝΑΜΟΡΦΩΤΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ


π. Εὐσέβιος Ματθόπουλος - Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης 
(2011 ἔτος Παπαδιαμάντη)
Ἡ πνευματική ἀναμόρφωση τοῦ Νεώτερου ἑλληνισμοῦ ὀφείλεται σέ δυό μεγάλες μορφές τοῦ νεοελληνικοῦ βίου, τόν π. Εὐσέβιο Ματθόπουλο (1849-1922) καί τόν Ἀλέξανδρο Παπαδιαμάντη (1851-1911). Σχεδόν σύγχρονοι ἡλικιακά.
Ὁ πατήρ Εὐσέβιος Ματθόπουλος, κατά κόσμον Βασίλειος, γεννήθηκε στή Μεσσόπετρα Γορτυνίας. Μόνασε στό ἱστορικό μοναστήρι τοῦ Μεγάλου Σπηλαίου ὡς ὑποτακτικός τοῦ π. Ἰγνατίου Λαμπροπούλου, φημισμένου ἱεροκήρυκος ἐκείνης τῆς ἐποχῆς μέ πνευματική ἀκτινοβολία μεγάλη. Σέ ἡλικία 17 ἐτῶν κείρεται μοναχός μέ τό ὄνομα Εὐσέβιος. Στά 22 του χειροτονῆται διάκονος καί στά 27 του πρεσβύτερος.
Στά 1872 φεύγει ἀπό τό Μέγα Σπήλαιο, ἔρχεται στήν Ἀθήνα, γιά νά σπουδάση στή Φιλοσοφική Σχολή. Στήν Ἀθήνα συνδέεται μέ τόν Ἀπόστολο Μακράκη, φλογερό ἱεροκήρυκα καί ἱδρυτή τῆς «Σχολῆς τοῦ Λόγου». Ἡ σφοδρή σύγκρουση μέ τή Σιμωνία (ἐξαγορά τῶν ἐπισκοπικῶν θρόνων μέ χρήματα) εἶχε ὡς συνέπεια τήν ἐξορία του στή Μονή Παλαιοκαστρίτσης στήν Κέρκυρα γιά τρία χρόνια.
Στά 1907 κηρύττει ἀποκλειστικά στήν Ἀθήνα, ὅπου δίνει μεγάλη ἔμφαση στό μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας. Ζωντανεύει τό κήρυγμα μέ ἱεραποστολικό ζῆλο. Ἀπ’ τό πνευματικό του ὄραμα ἱδρύονται κατηχιτικά σχολεῖα, νεανικές ὁμάδες στήν Ἑλλάδα καί στήν Κύπρο, μέ συνέπεια τήν ὁρατή πιά ἀναγέννηση τοῦ τόπου.
Στήν Ἀθήνα ἱδρύει τήν Ἀδελφότητα Θεολόγων «ΖΩΗ», μέ δημοσιογραφικό ὄργανο τό ὁμώνυμο περιοδικό. Τό περιοδικό αὐτό εἶχε μεγάλη ἀπήχηση. Στά 1959 ἔφτασε τίς 165.000 σέ κάθε ἔκδοση. Ἔγραψε, στά 1915, τό κλασσικό πιά βιβλίο «Ὁ προορισμός τοῦ Ἀνθρώπου», μέ πολλαπλές ἐκδόσεις κάι ἀνυπολόγιστη ἐπίδραση στήν ψυχή τῶν ἀναγνωστῶν του.
Τό ποίημα τοῦ Γ. Βερίτη «Ὅλα γιά τή Δόξα τοῦ Χριστοῦ», ἀφιερωμένο ἀπό τόν ποιητή στόν πατέρα Εὐσέβιο Ματθόπουλο ζωγραφίζει ἀνάγλυφα τήν πορεία, τή ζωή καί τήν ἅγια ψυχή τοῦ Γέροντα:
«Ὅλα γιά τή δόξα τοῦ Χριστοῦ!/νά το τό μεγάλο σύνθημά σου./Ὅλα γιά τή δόξα τοῦ Χριστοῦ, ἀπ’ τά πρῶτα χρόνια ὥς τά στερνά σου./.../Παίρνεις τ’ ἀποστόλου τό ραβδί,/σά βοσκός που φεύγει ἀπ’ τό κοπάδι,/τό χαμένο πρόβατο νά βρῆ,/καί γυρνᾶ στή νύχτα, στό σκοτάδι.//Παίρνεις τό ραβδί σου καί περνᾶς/θάλασσες, στεριές, ποτάμια, δάση,/νἄβρης τίς ψυχές πού ὁ σατανάς/σέ φριχτές παγίδες ἔχει περάσει.//Νά καί τό δισάκι τοῦ σποριᾶ!/Πρόθυμα στόν ὥμο σου τό παίρνεις/ καί γυρνώντας πόλεις καί χωριά,/τόν καλό τό σπόρο ὁλοῦθε σπέρνεις.//Ἄφθονος ὁ λόγος πού σκορπᾶς,/μπαίνει στίς ψυχές καί τίς ἁγνίζει,/Πλούσιος ὁ καρπός ὅπου κι ἄν πᾶς./Ρόζιασε τό χέρι νά θερίζει!...».
Τό ποίημα μελοποιήθηκε καί τραγουδιέται μέχρι σήμερα.
***
Ὁ δεύτερος ἀναμορφωτής, ὁ Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης, εἶναι ὁ Γενάρχης τῆς νεοελληνικῆς πεζογραφίας, κυρίως τοῦ διηγήματος. Πνεῦμα ὀξυδερκές, ἀνεπανάληπτος τεχνίτης τοῦ λόγου, βαθύτατα Χριστιανός, μέ ζέουσα πίστη κι ἔμφωτο ὄραμα!
Γεννήθηκε στή Σκιάθο στίς 4 Μαρτίου 1851. Καί πέθανε στίς 2 Ἰανουαρίου 1911 σέ ἡλικία 60 χρόνων. Ἡ ἐξόδιος ἀκολουθία καί ἡ ταφή του ἔγιναν στίς 3 Ἰανουαρίου 1911. Ἐκείνη τή μέρα ψιλοχιόνιζε. Τό ἄσκεπο φέρετρό του ἄσπρισε. Κι ὁ Παπαδιαμάντης κατέβηκε λευκός στό μνῆμα!...
 Ὁ κοσμοκαλόγερος τῶν νεοελληνικῶν γραμμάτων ἔζησε μέσα σέ ἔντιμη ὑλική πενία ἀλλά σέ πλούσια πνευματική ζωή. Δέν συμβιβάστηκε μέ τόν ὑλικό πλοῦτο καί τήν πλουτοκρατία. «Αὕτη γεννᾶ τήν ἀδικίαν, γράφει, αὕτη τρέφει τήν κακουχίαν, αὕτη φθείρει στόματα καί ψυχές. Αὕτη καταστρέφει κοινων΄νιες, νεοπαγεῖς...».
«Ὁ Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης δέχεται κοντά του μόνο ὅσους εἶναι ἱκανοί νά σταθοῦν ἀπάνω ἀπό τά μικρά καί ἐφήμερα», γράφει στό Ἀφιέρωμα γιά τόν ἅγιο τῶν γραμμάτων μας (Νέα Ἑστία, Χριστούγεννα 1941, σ. 1). Μόνο αὐτοί μποροῦν νά τόν παρακολουθήσουν καί νά χαροῦν τό λόγο του. Οἱ ἄλλοι μένουν ἀπόμακρα.
Ὁ Παπαδιαμάντης ξεκίνησε μέ τήν ποίηση, ὅπως ὅλοι σχεδόν οἰ λογοτέχνες. «Ποίηση ὅμως καί λυρισμός στόν Παπαδιαμάντη, σχολιάζει ὁ Γ. Βηλέτας, εἶναι ἄλλο πρᾶγμα κι ἔχουν βαθύτερη πηγή. Αὐτήν ν’ ἀναζητοῦμε. Ἀλλιώτικα θά ἐξακολουθοῦν οἱ αἰσθητικοί μας ν’ ἀγωνίζονται μέ τό ἐρώτημα: ποῦ ὀφείλεται τό θέλγητρο τοῦ Παπαδιαμάντη;».
Τήν ἀπάντηση μᾶς τήν δίνει ὁ ἴδιος ὁ συγγραφέας: «Τό ἐπ’ ἐμοί, ἐνόσῳ ζῶ καί ἀναπνέω καί σωφρονῶ, δέν θά παύσω πάντοτε, ἰδίως δέ κατά τάς πανεκλάμπρους ταύτας ἡμέρας, νά ὑμνῶν μετά λατρείας τόν Χριστόν μου, νά περιγράφω μετ’ ἔρωτος τήν φύσιν καί νά ζωγραφῶ μετά στοργῆς τά γνήσια ἑλληνικά ἔθη».
Ὁ Γ. Βερίτης δίκαια γράφει γιά τόν Παπαδιαμάντη: «Στά Γράμματά μας τά φτωχά μοναδικό διαμάντι,/γενιές γενιῶν θά σ’ εὐλογοῦν σεμνέ Παπαδιαμάντη!/Ἐσύ τόν Ἄθωνα ἔσμηξες μέ τήν Ἀθήνα, ὤ μύστη,/κι ἀδελφωμένους, στήν ἁγνή καρδιά σου μέσα ἐκλείστη/ὁ στοχασμός ὁ ἑλληνικός μέ τοῦ Χριστοῦ τήν πίστη...».
Περιοδικό «Σύνδεσμος»  

12.1.11

Ο ΠΟΝΟΣ


... Ο πόνος είναι το κόκκινο λαμπάκι.
Όπως στα μηχανήματα υπάρχει το κόκκινο λαμπάκι, έτσι και ο πόνος είναι το λαμπάκι εκείνο που προειδοποιεί για την βλάβη, που προλαμβάνει το κακό. Όταν το μηχάνημα δεν λειτουργεί κανονικά, το κόκκινο λαμπάκι προειδοποιεί. Έτσι ακριβώς και ο πόνος μάς προειδοποιεί, πως κάτι μέσα στον μηχανισμό του ανθρώπου δεν πάει καλά.
...Είναι ο πόνος το άροτρο του Θεού, που με το βαθύ του ηνί οργώνει τα σκληρά εδάφη της καρδιάς του ανθρώπου, γιατί οι απολαύσεις της ζωής, οι ευκολίες της ζωής σκληραίνουν την καρδιά, την κάνουν πέτρινη και δεν μπορεί η Χάρη του Θεού να την επισκικάσει, να την σώσει, να την ανεβάσει στους ουρανούς.
...Οι ακτίνες του ήλιου το μεν κερί το λειώνουν, την δε λάσπη την σκληραίνουν.
Εξαρτάται, δηλαδή, από την διάθεση που έχει ο άνθρωπος και από το πώς αντιμετωπίζει τα προβλήματα, τις αντιξοότητες, τους πειρασμούς, τις θλίψεις, τις δοκιμασίες, τον πόνο.
Αν είσαι λάσπη, η θλίψη θα σου σκληρύνει την καρδιά.
Αν είσαι κερί, η καρδιά σου θα μαλακώσει και θα αποτυπωθεί επάνω της η σφραγίδα της γνησιότητος του παιδιού του Θεού.
...Αδέλφια μου,
Όρθιοι στις θλίψεις που αντιμετωπίζουμε και στα δεινά που ας περιμένουν, στις δύσκολες μέρες που ανατέλλουν. Όρθιοι να δώσουμε ο καθένας μας την μάχη του χριστιανού στρατιώτου, του γενναίου μαχητού.
Εξ άλλου «δια πολλών θλίψεων δει υμάς εισελθείν εις την βασιλείαν των ουρανών», μας είπε ο Κύριός μας. Αν το συνειδητοποιήσουμε αυτό, τίποτε δεν θα κλονίζει την πίστη μας. Και η θλίψη και η δοκιμασία θα ερμηνεύεται ως επίσκεψη του Θεού, οι μαχητές του Χριστού. Και ασφαλώς, η νίκη θα είναι δική μας, θα είναι του Χριστού, ο Οποίος δεν είναι απλός θεατής στον πνευματικό αγώνα των παιδιών Του, αλλά συναγωνιστής και βοηθός. Και, προπαντός, αμείβει τους κοπιώντας δια την εξάπλωση της Βασιλείας του Θεού.
...«Εν τω κόσμω θλίψιν έξετε· αλλά θαρσείτε, εγώ νενίκηκα τον κόσμον». Και «ο Θεός της αγάπης και ειρήνης έσται μεθ’ υμών». Αμήν.
 Από το βιβλίο «Η ευλογία των θλίψεων» του π. Θεοφίλου Ζησοπούλου.

8.1.11

ΥΠΟΜΟΝΗ, Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΑΡΕΤΗ


Ἀρχές 407, τρίτος χρόνος ἐξορίας Ἰωάννη τοῦ Χρυσοστόμου στή μακρινή Κουκουσό. Ὁ Ἅγιος ἔχει στείλει ἤδη δεκαέξι Ἐπιστολές, γραπτά μεγάλης διδαχῆς, στή λαμπρή συνεργάτρια Διακόνισσα Ὀλυμπιάδα. Μ’ αὐτές ἔχει ἀγωνιστεῖ νά τή βγάλει ἀπό τήν κατάθλιψη–«ἀθυμία»–πού τῆς προκάλεσε ἡ ἀπροκάλυπτη ἀδικία εἰς βάρος αὐτῆς τῆς κορυφαίας χριστιανικῆς ὁλοκλήρωσης ἡγετικῆς ἐκκλησιαστικῆς μορφῆς, πού διέπραξε ἡ κατά τό Φώτιο «παράνομη σύνοδος» τοῦ 403 στή Δρύ. Μαθαίνοντας ὅμως τώρα, ὅτι ἦταν ἄρρωστη καί σωματικά, βάζει, ὅπως πάντα στό πλάι τά δικά του δεινά, καί τῆς γράφει τή 17η Ἐπιστολή –τελευταία σωζόμενη– ὅπου ἀνάμεσα σέ ἄλλα διαβάζουμε καί τά ἑξῆς λίαν ἐνδιαφέροντα διαχρονικά!
«2α. Πρόσεξε αὐτό πού σοῦ λέω καί γράφω πάλι. Τίποτε δέ συντελεῖ στή χριστιανική πρόοδο τόσο, ὅσο ἡ ὑπομονή στούς πόνους τῆς ἀρρώστιας τοῦ σώματος. Αὐτή πάνω ἀπό ὅλα εἶναι, ἡ βασίλισσα τῶν ἀγαθῶν καί ἡ κορώνα τῶν στεφάνων– «Οὐδέν τῆς ἐν ἀλγηδόσιν ὑπομονῆς εἰς εὐδοκιμήσεως λόγον ἴσον. Καί γάρ ἡ βασιλίς τῶν ἀγαθῶν καί τῶν στεφάνων ἡ κορωνίς αὔτη μάλιστα ἐστί». Καί, καθώς νικάει ὅλες τίς ἄλλες ἀρετές, ἰδιαίτερα ὡς ὑπομονή στούς πόνους τῆς ἀρρώστιας, παίρνει τό πιό λαμπρό στεφάνι...
β. Αὐτό δείχνει περίτρανα ἡ περίπτωση τοῦ μεγάλου ἀθλητή τῆς ὑπομονῆς Ἰώβ... Πού, ὅσο ἔπασχε ὅλα τά ἄλλα, σχεδόν δέν τό αἰσθανόταν, παρότι τά πλήγματα ἦταν ἀλλεπάλληλα, ἰδιαίτερα τό τελευταῖο καί πιό φοβερό, αὐτό μέ τά παιδιά... πού χάθηκαν ὅλα τόσο ἀπότομα καί ξαφνικά... Ὅταν καθισμένα γύρω ἀπό τό τραπέζι καταπλακώθηκαν, κι ἔγιναν ὅλα ἕνας σωρός, ὀροφή, χώματα, σκόνη, κρασί, ποτήρια, αἷμα καί μέλη τῶν παιδιῶν.
γ. Ὅταν ὁ Ἰώβ τό ἄκουσε... καί εἶδε νά τόν κατακλύζει μέσα σέ μιά στιγμή αὐτή ἡ φοβερή συμφορά... δέν ἔνιωσε τίποτε πιό πολύ ἀπό τό ὅτι ὡς ἄνθρωπος καί πατέρας πονοῦσε πολύ...
Ὅταν ὅμως παραδόθηκε στήν ἀρρώστια τοῦ σώματος καί τίς πληγές, θρηνοῦσε, ὀδυρόταν καί ἐπιζητοῦσε τό θάνατο. Πού σημαίνει ὅτι, αὐτή εἶναι ἡ πιό ὀδυνηρή καί ἀκραία δοκιμασία τῆς ὑπομονῆς! Γνωρίζοντας καλά αὐτό ὁ πονηρός, ἀφοῦ κίνησε ὅλα τά ἄλλα, καί εἶδε ὅτι οὔτε ταράχτηκε, οὔτε κλονίστηκε ὁ ἀθλητής, ἐπιτέθηκε μ’ αὐτή τήν πληγή, ὡς τόν πιό μεγάλο ἄθλο, τίς ὠδίνες τῆς ἀρρώστιας τοῦ σώματος. Κι ὅταν νικήθηκε καί σ’ αὐτόν, οὔτε νά γρύξει τόλμησε, οὔτε, ὅπως ἄλλοτε, νά μιλήσει ἀδιάντροπα στό Θεό, ἔφυγε γεμάτος ντροπή...
3β. Ὁπότε, μή νομίσεις ὅτι ἔχεις μπροστά σου βραβεῖο μικρό, ἀλλά τό ἀνώτερο ἀπό ὅλα τά ἄλλα, αὐτό τῆς ὑπομονῆς στή σωματική ἀρρώστια. Αὐτό πού ἄρκεσε στό Λάζαρο νά βρεθεῖ στούς κόλπους τοῦ Ἀβραάμ, ὁ ὁποῖος εἶχε τό σπίτι του σέ ὅλους ἀνοιχτό, γινόταν συνεχῶς μετανάστης γιά τό Θεό, καί ἦταν ἕτοιμος νά θυσιάσει τό μονάκριβό του γιό... Σ’ ἐκείνου τούς κόλπους πῆγε αὐτός πού δέν εἶχε κάνει τίποτε ἀπό αὐτά, εἶχε ὅμως ὑπομείνει ἀγόγγυστα τή φτώχεια, καί τήν ἀρρώστια... Εἶναι τόσο μεγάλο ἀγαθό ἡ ὑπομονή στήν ἀρρώστια τοῦ σώματος, πού ἀπαλλάσσει κι ἀπ’ τό πιό βαρύ φορτίο ἁμαρτιῶν, ὅποιον τήν ὑποφέρει γενναία! Κι ἄν εἶναι προχωρημένος πνευματικά, καί ἐνάρετος, τοῦ προσθέτει παρρησία ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ὄχι μικρή, τή μέγιστη δυνατή –«Τοσοῦτον γάρ ἐστιν ἀγαθόν τοῦτο τοῖς γενναίως φέρουσι, ὅτι κἄν τινα τά μέγιστα ἡμαρτηκότα εὕρη, ἀπαλλάττει τοῦ βαρυτάτου τῶν ἁμαρτημάτων φορτίου. Κἄν κατωρθωκότα καί δίκαιον ὄντα, οὐ μικρᾶς, ἀλλά καί σφόδρα μεγίστης παρρησίας γίνεται προσθήκη».
γ. Εἶναι λοιπόν λαμπρό στεφάνι ἡ ὑπομονή... λάμπει κι ἀπό τόν ἥλιο πιό πολύ. Καί εἶναι μεγάλο γιά τά ἁμαρτήματα καθαρτικό καί δυνατό. Γι’ αὐτό ὁ Παῦλος παρέδωσε ἐκεῖνον πού μόλυνε τόν πατρικό γάμο σέ ἀρρώστια σωματική, «εἰς ὄλεθρον τῆς σαρκός»... Τόν καθάρισε ἔτσι ἀπό κηλίδα φοβερή. Πρόσεξε, τί λέει. «Ὥστε νά σωθεῖ τό πνεῦμα του τήν ἡμέρα τοῦ Κυρίου»... Τώρα, ὅτι καί ὅσοι ἔφτασαν σέ μεγάλη ἀρετή κερδίζουν τά μέγιστα ἀπό τήν ὑπομονή πού θά δείξουν, ἄν χτυπηθοῦν ἀπό ἀρρώστια σωματική, ἐκτός ἀπό τήν περίπτωση τοῦ Ἰώβ... ἀποδείχνεται καί ἀπό ἐκείνη τοῦ Τιμόθεου, μαθητή καί συνοδοῦ τοῦ Ἀποστόλου τῶν Ἐθνῶν. Κι αὐτός κουβαλοῦσε τήν ἀρρώστιά του, ὄχι δύο μέρες ἤ τρεῖς, οὔτε δέκα, εἴκοσι ἤ ἑκατό, ἀλλά πολλές καί συνεχεῖς, καί σέ σῶμα ὑπερβολικά ἀσθενικό. Πράγμα πού μαρτυρεῖ ἡ σύσταση τοῦ Παύλου πρός αὐτόν. «Σταμάτα πιά νά πίνεις μόνο νερό. Νά χρησιμοποιεῖς καί λίγο κρασί γιά τό στομάχι σου καί τίς συχνές σου ἀσθένειες». Κι αὐτός πού ἀνάστησε νεκρούς, δέν τόν θεραπεύει, τόν ἀφήνει νά δοκιμάζεται στό καμίνι της μιά ζωή. Τό κάνει γιά νά συνάξει πλοῦτο παρρησίας ἀκόμα πιό πολύ!
δ. Αὐτό εἶχε διδαχτεῖ ἀπό τόν Κύριο, αὐτό δίδασκε καί στό μαθητή, καθώς εἶχε χτυπηθεῖ κι ὁ ἴδιος ἀπό ἀρρώστια σωματική. Γιατί γράφει. «Γιά νά μήν ὑπερηφανεύομαι ὅμως, Θεός μου ἔδωσε ἕνα ἀγκάθι στό σῶμα μου, ἕναν ὑπηρέτη τοῦ σατανά νά μέ ταλαιπωρεῖ». Ἀλλά καί προσθέτει. «Γι’ α᾽τυό τό ἀγκάθι τρεῖς φορές –ἐννοεῖ πολλές– παρακάλεσα τόν Κύριο νά τό διώξει ἀπό πάνω μου». Κατόπιν, ὅταν δέν τό πέτυχε, ἀλλά ἀπό τήν ἀπάντηση τοῦ Κυρίου, «σοῦ ἀρκεῖ ἡ χάρη μου, γιατί ἡ δύναμή μου φανερώνεται σέ ὅλη της τήν πληρότητα μέσα ἀπό αὐτή τήν ἀδυναμία μου», ἔμαθε ὅτι τό κέρδος του ἦταν μεγάλο, καί ἡσύχασε, καί ἦταν εὐχαριστημένος πολύ.
ε. ...Ἀρκετά αὐτά γιά τήν ἀξία τῆς ὑπομονῆς στούς πόνους τῆς σωματικῆς ἀρρώστιας»!...
 Ἀπό βιβλίο Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, «Γράμματα ἀπό τήν Ἐξορία», ἐκδόσεις «Χριστιανική Στέγη Καλαμάτας».

5.1.11

ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΑ ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ-ΑΓ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ

...Πάλιν διαλύεται τὸ σκοτάδι, πάλιν ἐμφανίζεται τὸ φῶς. Πάλιν ἡ Αἴγυπτος τιμωρεῖται μὲ σκότος, πάλιν ὁ ἰσραηλιτικὸς λαὸς φωτίζεται μὲ στήλην πυρός. Ὁ λαὸς ὁ ὁποῖος κάθεται εἰς τὸ σκότος ἂς ἴδῃ τὸ λαμπρὸν φῶς τῆς κατανοήσεως τῶν θείων μυστηρίων. «Τὰ παλιὰ ἔχουν περάσει· ἰδοὺ τὰ πάντα ἔχουν γίνει νέα». Τὸ γράμμα ὑποχωρεῖ καὶ τὸ πνεῦμα ἀναδεικνύεται. Αἱ σκιαὶ ἀπομακρύνονται καὶ ἔρχεται εἰς τὴν θέσιν των ἡ ἀλήθεια. Ὁ τύπος τοῦ Μελχισεδὲκ ἐκπληρώνεται. Ὁ ἀμήτωρ γίνεται ἀπάτωρ. Ἦτο ἀμήτωρ προηγουμένως καὶ τώρα γίνεται ἀπάτωρ. Οἱ φυσικοὶ νόμοι καταλύονται. Ὁ οὐράνιος κόσμος πρέπει νὰ συμπληρωθεῖ. Ὁ Χριστὸς προστάζει ἂς μὴν ἀντιστεκόμαστε. «Ὅλοι οἱ λαοὶ ἂς χειροκροτήσετε» ἐπειδὴ ἐγεννήθη εἰς ἡμᾶς παιδίον, μᾶς ἐδόθη υἱός, εἰς τοὺς ὤμους τοῦ ὁποίου ἐβρίσκεται ἡ ἐξουσία (διότι ἐξυψώνεται μαζὶ μὲ τὸν σταυρὸν) καὶ ὁ ὁποῖος ὀνομάζεται ἀγγελιοφόρος μεγάλης θελήσεως (τῆς θελήσεως τοῦ Πατρός). Ὁ Ἰωάννης ἂς βροντοφωνήσει: «ἑτοιμάσατε τὸν δρόμον τοῦ Κυρίου»! Καὶ ἐγὼ θὰ διαλαλήσω τὴν σημασίαν τῆς ἡμέρας: Ὁ ἄσαρκος παίρνει σάρκα. Ὁ Λόγος ἑνώνεται μὲ τὴν ὕλην. Ὁ ἀόρατος γίνεται ὁρατός. Ἐκεῖνος τὸν ὁποῖο δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἐγγίσῃ κανείς, ἠμπορεῖ νὰ ψηλαφηθῆ. Ὁ ἄχρονος ἀποκτᾷ ἀρχήν. Ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ γίνεται Υἱὸς ἀνθρώπου, «ὁ Ἰησοῦς Χριστός, ὁ ὁποῖος ἦτο χθές, εἶναι σήμερον καὶ θὰ παραμείνει ὁ ἴδιος εἰς τοὺς αἰῶνας». Οἱ Ἰουδαῖοι ἂς σκανδαλίζονται. Οἱ Ἕλληνες ἂς εἰρωνεύονται καὶ οἱ αἱρετικοὶ ἂς κουράζονται μὲ τὰς φλυαρίας των. Θὰ τὸν πιστεύσουν, ὅταν θὰ τὸν ἰδοῦν νὰ ἀνέρχεται εἰς τὸν οὐρανόν. Καὶ ἂν ὄχι τότε, ὁπωσδήποτε ὅταν θὰ τὸν ἰδοῦν νὰ ἔρχεται ἀπὸ τοὺς οὐρανοὺς καὶ νὰ κάθεται ὡς κριτής.
   Αὐτὰ ὅμως ἀργότερα. Σήμερα ἡ πανήγυρις εἶναι τὰ Θεοφάνεια, δηλαδὴ ἡ Γέννησις. Διότι λέγονται καὶ τὰ δύο, ἐπειδὴ δι᾿ ἕνα καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα ὑπάρχουν δύο ὀνόματα. Διότι ὁ Θεὸς ἐφανερώθη εἰς τοὺς ἀνθρώπους διὰ τῆς γεννήσεως. Καὶ ὑπῆρχε μὲν πρίν, καὶ ὑπῆρχε πάντοτε, προερχόμενος ἀπὸ τὸν πάντοτε ὑπάρχοντα, πάνω ἀπὸ κάθε αἰτίαν καὶ λογικὴν (ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχε λόγος ἀνώτερος ἀπὸ τὸν Λόγον), ἀλλὰ μετὰ ἔλαβε σῶμα πρὸς χάριν μας, διὰ νὰ μᾶς χαρίσει τὴν εὐτυχῆ ὕπαρξιν, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος μᾶς ἔδωσε τὴν ὕπαρξιν ἢ καλύτερα, διὰ νὰ μᾶς ἐπαναφέρει μὲ τὴν σάρκωσίν του εἰς τὴν εὐτυχῆ ὕπαρξιν ἀπὸ τὴν ὁποία εἴχαμε ἀπομακρυνθεῖ ἐξ αἰτίας τῆς κακίας μας. Καὶ εἰς μὲν τὴν ἐμφάνισιν δίδεται τὸ ὄνομα Θεοφάνεια, εἰς δὲ τὴν γέννησιν, Γενέθλια.
   Αὐτὸ εἶναι δι᾿ ἡμᾶς τὸ νόημα τῆς πανηγύρεως καὶ αὐτὸ ἑορτάζομεν σήμερα: Τὸν ἐρχομὸ τοῦ Θεοῦ πρὸς τοὺς ἀνθώπους, διὰ νὰ ἔλθωμεν νὰ κατοικήσωμεν κοντὰ εἰς τὸν Θεόν, ἢ διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν (διότι ἔτσι νομίζω ὅτι εἶναι σωστότερον νὰ εἰπωθῇ), διὰ νὰ ἐνδυθῶμεν τὸν νέον ἄνθρωπον, ἀφοῦ ἐγκαταλείψωμεν τὸν παλαιόν. Καὶ ὅπως ἔχομεν ἀποθάνει μαζὶ μὲ τὸν Ἀδάμ, ἔτσι ἂς ζήσωμεν μαζὶ μὲ τὸν Χριστόν, ἂς γεννηθῶμεν μαζί του, ἂς συσταυρωθῶμεν καὶ ἂς ταφῶμεν μαζί του, διὰ ν᾿ ἀναστηθῶμεν μὲ τὴν ἀνάστασίν του. Διότι πρέπει νὰ ὑπομείνω τὴν ἀντίστροφον πορείαν, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ εἰς τὸ ἀγαθόν. Καὶ ὅπως ἀπὸ τὰ πιὸ εὐχάριστα ἦλθαν τὰ δυσάρεστα, ἔτσι καὶ ἀπὸ τὰ δυσάρεστα νὰ ἐπανέλθουν τὰ πιὸ εὐχάριστα. «Διότι ἐκεῖ ποὺ ηὐξήθη σημαντικὰ ἡ ἁμαρτία, ἐκεῖ ἐδόθη πλουσιοπάροχα καὶ ἡ χάρις». Καὶ ἂν ἡ γεῦσις ἐπέφερε τὴν καταδίκην, δὲν ἐδικαίωσε, πολὺ περισσότερο τὸ πάθος τοῦ Χριστοῦ; Ἂς ἑορτάζομεν ἑπομένως ὄχι μὲ δημοσίας πανηγύρεις, ἀλλὰ κατὰ τρόπον θεϊκόν. Ὄχι κατὰ τρόπον κοσμικόν, ἀλλὰ κατὰ τρόπον ὑπερκόσμιον. Ὄχι τὰ ἰδικά μας ἀλλὰ πολὺ περισσότερον τὰ τοῦ Κυρίου. Ὄχι τὰ σχετικὰ μὲ τὴν ἀσθένειαν, ἀλλὰ τὰ σχετικὰ μὰ τὴν θεραπείαν. Ὄχι τῆς δημιουργίας ἀλλὰ τὰ τῆς ἀναδημιουργίας.
Γρ. Θεολόγου Ἔργα, Λόγος ΛΗ´. Πατερικὲς ἐκδόσεις Γρηγ. ὁ Παλαμᾶς